مديريت بحران


تاريخچه
سرزمين ايران با توجه به موقعيت جغرافيايی و زمين‌شناسی از جمله ده كشور سانحه‌خيز جهان به شمار می‌آيد و همواره بر اثر بروز سوانحی چون سيل، زلزله، خشكسالی و غيره، خسارات جانی و مالی قابل توجهی به كشور وارد آمده است. از همين رو سال‌هاست كه راه‌های كاهش اثرات سوانح طبيعی در کشور مورد توجه قرار گرفته است و تلاش می‌شود تا همگام با تجربه‌های جهانی در اين حوزه، شاخص ايمنی و آمادگی در برابر سوانح طبيعی ارتقاء يابد در اين ميان، برنامه‌ريزی برای پيشگيری و افزايش آمادگی در برابر سوانح در شهر تهران به عنوان مركز فعاليت‌های سياسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی كشور از اهميت زيادی برخوردار است.
در روز 28 مهرماه سال 1378 در ششمين اجلاس كميته ملی كاهش اثرات بلايای طبيعی، به عنوان عالی‌ترين نهاد تصميم ساز در اين حوزه، مقرر شد كه شهرداری تهران با مساعدت معاونت هماهنگی امور عمرانی وزارت كشور و همچنين با بهر‌ه‌گيری از همكاری وزارتخانه‌ها، سازمان‌ها و نهادهای ذی‌ربط، طرح جامع مديريت بحران شهر تهران بزرگ را تهيه و برای تصويب به كميته ملی كاهش اثرات بلايای طبيعی ارايه نماید.
همچنين اين پیشنهاد در هيأت دولت نيز مطرح شد و با تأييد اهميت و ضرورت آن، در روز 15 آذرماه سال 1378 طی بخشنامه‌ای از سوی معاون اول رئيس جمهور به شهرداری تهران ابلاغ شد و معاونت فنی و عمرانی شهرداری تهران مأمور تهيه و تدوين اين طرح گردید. مرحله بعد، تشكيل شورای هماهنگی طرح جامع مديريت بحران شهر تهران بود كه اعضای آن را جمعی از متخصصان و صاحب نظران اين حوزه تشكيل می‌دادند.
اين شورا در گام نخست، برنامه راهبردی تهيه طرح را تدوین کرد و سپس دبيرخانه طرح جامع مديريت بحران شهر تهران شكل گرفت. دبيرخانه با هماهنگی كميته ملی كاهش اثرات بلايای طبيعی و ستاد حوادث غير‌مترقبه وزارت¬كشور و همكاری ده‌ها وزارتخانه و سازمان و ايجاد 22 كميته تخصصی به تدوين طرح جامع مديريت بحران شهر تهران پرداخت. در نهايت طرح در پايان سال 1379 آماده و روز هشتم خرداد ماه سال 1380 در هشتمين اجلاس كميته ملی كاهش اثرات بلايای طبيعی بررسی و تصويب شد.
دراين نشست وزرای كشور و بهداشت - درمان و آموزش پزشكی، معاون هماهنگی امور عمرانی، شهردار تهران و ديگر اعضای كميته ملی كاهش اثرات بلايای طبيعی حضور داشتند.
ايجاد ستاد و مركز
بر اساس بند 1 مصوبه طرح جامع مديريت بحران شهر تهران، شهرداری تهران ملزم به تشكيل ستاد مديريت بحران شهر تهران با هدف هماهنگی امور مربوط به مراحل مديريت بحران (پيشگيری، آمادگی،‌ مقابله و بازسازی) شد و تمامی دستگاه‌های اجرايی و سازمان‌های مستقر در شهرتهران موظف شدند با اين ستاد همكاری نمايند.به اين ترتيب ساختار دبيرخانه طرح، به ستاد و مركز مديريت بحران شهر تهران گسترش يافت.
همچنين براساس مصوبه كميته ملی كاهش اثرات بلايای طبيعی شهردار تهران از سوی وزير كشور به عنوان رئيس ستاد مديريت بحران شهر تهران منصوب شد. از سوی ديگر با توجه به این كه مرکز مطالعات زلزله و محیط زیست شهرداری تهران با همكاری آژانس همكاری‌های بين‌المللی ژاپن (جايكا) طرح ريز پهنه‌بندی لرزه‌ای شهر تهران را در دست انجام داشت، به تدريج زمينه همكاری، تعامل و ادغام دو مجموعه دبيرخانه طرح جامع مديريت بحران شهر تهران و مركز مطالعات زلزله و محيط زيست شهر تهران، فراهم شد.
حركت بعدی، ايجاد مركز مديريت بحران شهر تهران به عنوان ساختاری جديد در تشكيلات شهرداری تهران و به عنوان بازوی اجرايی ستاد مديريت بحران شهر تهران بود.
نمودار سازمانی مركز مديريت بحران شهر تهران اواخر سال 1380 در شهرداری تهران به تصويب رسيد.
در پنجم خردادماه سال 1380 برای اولين بار وزير كشور وقت طی حكمی شهردار وقت تهران را به سمت رئيس ستاد مديريت بحران شهر تهران منصوب كرد. مراحل قانونی شكل‌گيری، تجهيز و جذب نيروی متخصص در مركز پيشگيری و مديريت بحران شهر تهران ادامه يافت و در سال 1382 ساختار مركز پيشگيری و مديريت بحران در شهرداری تهران تثبيت شد، اما همچنان گام‌های ديگری برای قوام اين ساختار مورد نياز بود.
در خردادماه سال 1383 شورای اسلامی شهر تهران اصلاح اين ساختار را در دستور كار خود قرار داد و در نهايت، مركز پيشگيری و مديريت بحران شهر تهران با اساسنامه‌ای مشتمل بر 24 ماده و 18 تبصره (مصوب يكصد و شصت و يكمين جلسه از دومين دوره شورای اسلامی شهر تهران مورخ 28/4/1384) به "سازمان پيشگيری و مديريت بحران شهر تهران" ارتقاء يافت.
اهداف
اتخاذ سياستها،برنامه ريزيها،طراحی ها،ايجاد آمادگی لازم در شهروندان و تعيين دقيق حيطه مسئوليت و اختيارات دستگاههای اجرايی مديريت شهری،ساماندهی و هم پيوسته كردن عناصر و عوامل ذيمدخل در امر مديريت بحران،استفاده از كليه امكانات ملی،استانی،منطقه ای و نيروهای مردمی،هدايت كليه كمكهای دولتی و غيردولتی،داخلی و خارجی به منظور پيشگيری و كاهش آثار حوادث غير مترقبه،ارائه سريع و بهينه خدمات امداد و نجات،تقليل تلفات انسانی و اقتصادی و بازگرداندن شرايط زندگی به وضعيت عادی.
مفاهيم و تعاريف:
  • بحران:

    وضعيتی است غير عادی كه در اثر رخدادهای طبيعی يا عملكردهای انسانی به طور ناگهانی در جامعه بوجود می آيد و مشقت،سختی و خسارتهای عمده ای را به يك مجموعه يا جامعه انسانی تحميل می كند و برطرف كردن آن نياز به اقدامات و عمليات اضطراري،فوق العاده و سريع دارد.

  • مديريت بحران:

    فرآيند برنامه ريزی و عملكرد مقامات و دستگاههای اجرايی دولتي،غير دولتی ،شهرداری و عمومی است كه با مشاهده،تجزيه و تحليل بحرانها به صورت يكپارچه،جامع و هماهنگ با استفاده از ابزارهای موجود تلاش می كنند تا از بحرانها پيشگيری نمايند يا در صورت وقوع آنها اقدامات لازم را در جهت كاهش آثار،ايجاد آمادگی لازم،مقابله،امداد رسانی سريع و بهبود اوضاع تا رسيدن به وضعيت عادی و بازسازی معمول نمايند.

  • آمادگي:

    مجموعه اقداماتی است كه توانايی شهروندان،مديريت شهری و مردم را در انجام مراحل مختلف مديريت بحران افزايش می دهد.آمادگی شامل مطالعه،تحقيق،جمع آوری اطلاعات،برنامه ريزي،سازماندهي،طراحي،تامين منبع و امكانات،آموزش،مانور و تمرينات است.آموزش شامل آموزشهای همگانی و تخصصی برای شهروندان،مسئولين و دست اندركاران ذيربط كه از طريق رسانه های گروهي،صدا وسيما يا به طرق مقتضی ديگر ارائه می شود.

  • پيشگيري:

    مجموعه تمهيدات و اقداماتی است كه عمدتا پيش از وقوع بحران و لزوما در حين يا پس از وقوع بحران با هدف جلوگيری از بروز خطر يا كاهش آثار زيان بار آن انجام می شود.

  • مقابله:

    انجام اقدامات و ارائه خدمات اضطراری به دنبال وقوع بحران است كه با هدف نجات و حفظ جان و مال شهروندان و اموال عمومی و دولتی و جلوگيری از گسترش خسارات انجام می گيرد.مقابله شامل هشدار،اطفاء حريف،آب،برق،گاز،مواد سوختني،انفجار،تامين امنيت و .... اطلاع رسانی است.

توصیه های عمومی مقابله با بحران

1. پیش بینی یک نقشه مقابله

آماده کردن یک طرح مقابله

یک برنامه ی اضطراری مقابله با بلایای طبیعی را برای خانواده ی خود مدون کنید. این برنامه باید شامل مواردی مانند اطلاعات اعضای خانواده، کسانی که میتوانید در بیرون از شهر خود با آنها تماس بگیرید، مدرسه، محل کار و احتمالات اضطراری باشد.

آماده شدن برای مواجهه با بلایای طبیعی

سناریوهای ممکن را برای بلایای طبیعی ای که در ناحیه ی شما امکان رخ دادن آن بیشتر است را در نظر بگیرید. مطمئن شوید که همه ی اعضای خانواده ی شما چگونگی واکنش نشان دادن به بلایای طبیعی متفاوت را میدانند، بلایای طبیعی مانند طوفان، سیل، آتش سوزی و ... . برای هرکدام از حوادث ممکن امن ترین نقطه ی خانه ی خود را مشخص کنید.

به عنوان مثال، اگر در نزدیکی یک رودخانه ساکن هستید یک برنامه ی برای آمادگی در مقابل سیل در تهیه کنید.

مرتفع ترین نقطه ی خانه ی شما، امن ترین مکان در زمان سیل است، درحالی که پایین ترین نقطه امن ترین مکان در زمان طوفان است

سه راه را برای آگاهی از وقوع بلایای طبیعی در نظر بگیرید

1-3) آژیرها برای آگاهی از وقوع بلایای طبیعی کافی نیستند. همچنین، در هنگام قطع برق شما نمیتوانید به تلویزیون یا خط تلفن اکتفا کنید. داشتن یک رادیو AF/AM که با باتری کار میکنید به همراه باتری اضافی توصیه میشود.

بهترین راه های فرار را تعیین کنید

1-4) همه ی ورودی ها و خروجی های منزل خود را مشخص کنید و برنامه های ممکن برای تخلیه ی هرچه سریعتر را برنامه ریزی کنید. پس از وقوع بلایای طبیعی ممکن است مجبور به تخلیه ی خانه ی خود برای یک مدت طولانی شوید، به همین دلیل مکان هایی را برای اسکان موقت از قبل مشخص کنید. راه های موجود برای خروج از شهر را روی نقشه علامت گذاری کنید. مطمئن شوید که همه ی اعضای خانواده تان از شیوه های تخلیه ی خانه و راه های فرار مطلع هستند.

" به دلیل امکان آسیب دیدن خیابان ها و جاده ها، داشتن چند گزینه ی متفاوت فرار در مواقع ضروری الزامی است.

در مورد راه های ارتیاطی اعضای خانواده تصمیم گیری کنید

1-5) یک برنامه جهت ارتباط اعضای خانواده با یکدیگر در صورتی که اعضای خانواده در هنگام وقوع حادثه در مکان های مختلفی حضور داشتند مشخص کنید. به عنوان مثال داشتن یک تلفن همراه شخصی به همراه شارژر میتواند راهکار مناسبی باشد.

" به یاد داشته باشید که در مواقع بحرانی پیام های کوتاه (اس ام اس) قابل اعتماد تر از تماس های تلفنی هستند.

مکان های ملاقاتی را از پیش مشخص کنید

برای مواقعی که همه اعضای خانواده ی شما امکان حضور در مکانی از پیش تعیین شده را ندارند، چند احتمال جایگزین را در نظر داشته باشید. مکانی را در نزدیکی محل سکونت خود و همچنین یک مکان در خارج از شهر

تمرین

تمرین کارهایی که در زمان وقوع حوادث طبیعی باید انجام شود بسیار مهم است، به خصوص اگر دارای فرزند هستید هر سال باید اقدامات ضروری برای مقابله با حوادثی که در منطقه ی سکونت شما احتمال وقوع دارد را تمرین کنید.

بسته بندی آب و غذای فاسد نشدنی برای 3 روز

غذاهایی با تاریخ انقضاء طولانی(طول عمر زیاد) را انتخاب کنید. مانند انواع کنسروها و مایعات بسته‌بندی شده.بهتر است غذاهایی انتخاب شوند که در شرایط بحران نیاز به فریز کردن نداشته باشند و یا نیاز به حداقل پخت داشته باشند. برای هر فرد یا حیوان اهلی به ازای هر 1 روز، 1 گالن(معادل 3.8 لیتر) آب ذخیره نمایید.

" پس از وقوع بحران، آب لوله کشی ممکن است بهداشتی نباشد، بنابراین از داشتن میزان کافی بطری آب مطمئن شوید.

" سوپ کنسرو شده، تن، آجیل، میوه خشک، گوشت خشک شده، کره بادام زمینی، پروتئین‌ها، غلات، شیر خشک، ماکارونی خشک، کلوچه‌های بسته‌بندی شده انتخاب‌های خوبی هستند.

" در صورت امکان دربازکن، ظروف، بشقاب، کبریت ضد آب و گاز پیک نیک فراموش نشود.

" دست کم باید برای مدت 3 روز آب و غذا فرآهم نمایید، اما بهتر است به مقدار کافی برای 2 هفته تهیه شود.

تهیه لباس، کفش و لوزم بهداشتی

بسته بندی 3 روزه لباس (از جمله لباس‌های گرم)، جوراب و یک جفت کفش اضافی برای هر عضو خانواده. لوازم بهداشتی باید شامل مواردی مانند صابون، شامپو، محصولات زنانه، دستمال کاغذی، مسواک، خمیردندان و خشبو کننده باشد. اگر فرزندان کوچک دارید، پوشک و دستمال را اضافه کنید.

تهیه کیسه خواب و لوازم ایمنی

بسته‌بندی اضطراری شامل پتو، کیسه خواب و یک یا دو عدد چادر برای مواقعی که نمی‌توانید در خانه بمانید.داشتن لوازم چند منظوره مانند چاقو، سوهان، انبردست، پیچ گوشتی و همچنین یک سوت در کیت بسته‌بندی اضطراری مفید خواهد بود.

بسته بندی لوازم الکترونیک و باطری

شامل چند چراغ قوه، رادیو و باطری اضافی. داشتن تلفن همراه اضافی با یک شارژر به دلیل امکان قطع خطوط تلفن در شرایط بحران ضروری میباشد.

بسته بندی دارو و جعبه کمک‌های اولیه

جعبه کمک‌های اولیه شامل دارو، بسته‌های یخ فوری، باند، پماد ضد عفونی کننده، قیچی، نوار چسب، کیت بخیه باشد. عینک‌های اضافی، لنزهای تماسی، محلول و سایر وسایل پزشکی دیگر که ممکن است مورد نیاز باشد را هم به بسته‌بندی اضافه نمایید، مانند سمعک با باطری‌های اضافی و کتاب راهنمای پزشکی.

" اگر حیوان خانگی دارید می توانید یک کتاب راهنمای دامپزشکی نیز داشته باشید.

پول نقد، نقشه، کلیدهای یدکی

داشتن مقداری پول نقد در کیت مواقع اضطراری میتواند بسیار مفید باشد. همچنین داشتن نقشه های منطقه و کلید یدکی خانه و سوییچ خودرو ضروری است.

نگه داری کیت مواقع اضطراری در یک محیط خشک و خنک

برای مطمئن شدن از فاسد نشدن سریع موادی مانند غذا و آب، کیت مواقع اضطراری را در زیر نور مستقیم خورشید، یا مکان های مرطوب و یا مکانی با دمای متغییر قرار ندهید. دمای ایده آل برای نگه داری این کیت 4 تا 21 درجه ی سانتیگراد است. زیرزمین و یا کمد مکانی مناسب برای نگهداری کیت است.

" داشتن یک کیت اضافی در خودرو توصیه میشود.

کاغذهای مهم را در یک جعبه ی ضد حریق و ضد آب قرار دهید

کاغذهای مهم ممکن است در حوادث طبیعی گم شده یا از بین بروند، بنابراین کپی مدارک شناسایی اعضای خانواده، پاسپورت، و اسناد مهم را در کیت مواقع اضطراری خود قرار دهید. همچنین مدارک بیمه و یک کپی از برنامه ی خود برای مواقع اضطراری، لیستی از شماره های تلفن و آدرس های مورد نیاز را نیز در این کیت قرار دهید.

" جعبه ی مدارک و کلید های یدکی را در کیت مواقع اضطراری قرار دهید.

" از طرف دیگر، شما میتوانید مدارک مهم خود را اسکن کرده و در یک فلش مموری ذخیره کنید، فلش را در یک محفظه ی ضد آب در داخل کیت مواقع اضطراری قرار دهید.

تعویض منظم اقلام

برای اطمینان از سالم بودن و قابل استفاده بودن اقلام کیت باید هر یک تا دو سال اقلام موجود در کیت با کالاهای جدید جایگزین شوند و اقلامی که نیاز به تعویض ندارند برای اطمینان از سالم بودن مورد آزمایش قرار بگیرند.

رصد بلایای طبیعی ممکن

پیگیر اخبار و گزارش های هواشناسی منطقه ی خود باشید تا از وقوع بلایای طبیعی در منطقه ی خود خبردار شوید. همچنین میتوانید استفاده از اپلیکیشن های موبایلی که وقوع این حوادث در نزدیکی محل سکونت شما را اعلام میکنند استفاده کنید.

اعضای خانواده را برای اتفاقی که ممکن است رخ دهد آماده کنید

اگر خانواده ی شما در معرض ریسک مواجهه با یک بلای طبیعی است، آنچه قرار است رخ بدهد را برای آنها توضیح دهید. موارد مورد نیاز و برنامه های مواجهه با آن مورد خاص را مرور کنید تا مطمئن شوید که همه ی اعضای خانواده شما میدانند که در صورت وقوع آن حادثه باید چه کاری انجام دهند. مطمئن شوید که برای پناه گرفتن در خانه ی خود و یا تخلیه ی آن در سریعترین زمان ممکن آماده باشید.

فرآیند پیشرفت بلایای طبیعی قریب الوقوع را پیگیری کنید

پس از آگاهی از امکان وقوع یک حادثه ی طبیعی به طور مستمر پایگاه های خبری را دنبال کنید تا از تغییرات آب و هوایی و یا مسائلی که میتوانند وضعیت یک حادثه ی طبیعی را تغییر دهند آگاه باشید. برای دریافت آخرین تغییرات آب و هوایی میتوانید از .سرویس ها و اپلیکیشن های مرتبط استفاده نمایید

در صورت امکان پیش از وقوع یک حادثه ی طبیعی از منزل خارج شوید.

اگر وقوع حادثه ای در محل سکونت شما قریب الوقوع است، پیش از وقوع آن منزل خود را تخلیه کنید. در صورت در خواست نهادهای دولتی برای تخلیه، حتماً از دستورالعمل های صادره تبعیت کنید. اگر امکان تخلیه برای شما وجود ندارد، در منزل خود پناه بگیرید تا زمانی که شرایط امن تخلیه فراهم شود.

عدم دستری به تصویر
عدم دستری به تصویر

رطوبت هوا:  %
عدم دستری به تصویر

میزان بارش:  میلیمتر
عدم دستری به تصویر

سرعت باد:  کیلومتر
عدم دستری به تصویر

فشار:  بارومتر
عدم دستری به تصویر

پیش بینی وضعیت هوا
در همین لحظه شرایط جوی می باشد و پیش بینی می شود در چند ساعت آیند ادامه پیدا کند و همچنین برای روز های آینده ، پیش بینی می شود

تعداد نمایش ساعات پیش بینی: 

عدم دستری به تصویر
°C
  •  بارومتر
    عدم دستری به تصویر
     کیلومتر
    عدم دستری به تصویر
     میلیمتر
    عدم دستری به تصویر
     درصد
    عدم دستری به تصویر
    عدم دستری به تصویر °C
نقشه های تخلیه ی اضطراری

محله امیرآباد

محله بهجت آباد

محله فاطمی

محله ایرانشهر

محله جهاد

محله جمالزاده

محله نظامی گنجوی

محله پارک لاله

محله ساعی

محله سنایی

دانشگاه تهران

محله والفجر

محله یوسف آباد

موارد ایمنی زلزله